O projekcie
„Dwutlenek węgla (CO₂), wytwarzany przez działalność człowieka i emitowany do atmosfery, od ponad dwóch wieków gromadzi się w oceanach. Szczególnie szybko proces ten postępuje w zimnych wodach Oceanu Arktycznego – tu pochłanianie CO2 zachodzi nawet trzy- do czterokrotnie szybciej niż w innych akwenach świata.
Zjawisko to, zwłaszcza w wewnętrznych częściach fiordów, może prowadzić do spadku nasycenia węglanem wapnia (Ω) a dokładniej spadku stężenia jonów węglanowych (CO₃²⁻), które są kluczowe dla wielu organizmów morskich budujących węglanowe struktury.”
W rejonie Svalbardu topniejące lodowce, napływ cieplejszych wód Atlantyku i zanik pokrywy lodowej wywołują dynamiczne przekształcenia środowiska morskiego, zarówno pod względem fizycznym, jak i chemicznym.
W tych zmieniających się warunkach szczególnie istotną rolę odgrywają organizmy kalcyfikujące, takie jak mszywioły, wieloszczety (Serpulidae) czy pąkle. Tworząc szkielety węglanowe, pobierają one z wody jony wapnia czy magnezu ale także szereg innych pierwiastków śladowych, przekształcając je w węglan wapnia (CaCO₃). Powstające w ten sposób muszle, szkielety i pancerze organizmów, oprócz funkcji obronnych, przyczyniają się do długoterminowego magazynowania węgla w oceanie, stanowiąc istotny element globalnego obiegu węgla.
Co więcej, wapienne szkielety działają jak naturalne archiwa środowiskowe, ponieważ organizmy w procesie biomineralizacji, pobierają z wody niezbędne makro i mikroelementy, dzięki czemu zachowują zapis warunków środowiskowych panujących w danym czasie. Analiza składu geochemicznego szkieletów pozwala nie tylko badać bieżące reakcje organizmów na zmiany środowiska, ale również rekonstruować historyczne warunki środowiskowe, również w fiordach Arktyki.
Celem projektu jest dokładne zrozumienie, jak zmienia się skład chemiczny i struktura szkieletów organizmów kalcyfikujących pod wpływem parametrów środowiskowych m.in. temperatura, zasolenie, pH w fiordach Svalbardu. Badania opierają się na materiale badawczym zebranym w latach 2009–2024 oraz nowych próbkach zbieranych w latach 2025–2026 z konrastujących części fiordu ,co pozwala na uchwycenie zmienności czasowej oraz przestrzennej oraz prognozować o wpływie przyszłych zmian klimatycznych na organizmy kalcyfikujące.
Do analizy składu mineralogicznego i geochemicznego wykorzystujemy różnorodne metody takie jak dyfrakcję rentgenowską (XRD), spektrometrię mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS-QQQ), tomografię mikrokomputerową (micro-CT) oraz skaningową mikroskopię elektronową (SEM). Pozwala to na szczegółowe badanie składu jak i struktury szkieletów w różnych skalach, od makro- do nanometrycznej, oraz precyzyjne powiązanie zmian w organizmach z lokalnymi warunkami środowiskowymi.